هفت با صراحتپنجشنبه ۱۱ خرداد ۱۳٩۱-۱۱:٥٥ ‎ب.ظ توسط مرسده مقیمی

کیوان کثیریان

 

هفت با صراحت

 

سی‌امین جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم فجر در شرایطی به پایان رسید که بیشترین جایزه‌ها نصیب سینمای دفاع مقدس شد و به فیلم‌هایی که در جشنواره مورد استقبال مردم قرار گرفتند و همچنین توانستند مهر تائید منتقدان را نیز از آن خود کنند هیچ بهایی داده نشد حتی در حد کاندیدا شدن!
سلیقه‌ی داوران جشنواره به گونه‌ای بود که طیف‌های مختلف را در بر نمی‌گرفت و سه فیلم پُر جایزه‌ی امسال به خوبی این سلیقه را عیان می کند. در این میان کاندیدا نشدن "بی‌خود و بی‌جهت" در هیچ زمینه‌ای و کاندیدا شدن "برف روی کاج‌ها" تنها برای بازیگر مکمل زن در بخش مسابقه‌ی سینمای ایران از تصمیمات عجیب هیئت داوران بود. من بر خلاف "رضا عطاران" قصد ندارم از مشکوک بودن برخی تصمیمات حرف بزنم چرا که فکر می‌کنم مردم قضاوت‌هایشان را کرده‌اند و آن‌هایی که فیلم‌ها را در جشنواره دیده‌اند و نظر منتقدین و صاحب نظران را دنبال کرده‌اند به خوبی می‌دانند چه اتفاقی افتاده است و من قصد تکرار مکررات را ندارم اما در شرایطی که سیمرغ‌ها به صاحبان‌شان رسیدند با این که حرف در مورد چگونگی این انتخاب‌ها و اهمیت ندادن به چند فیلمِ مهم، بسیار بود خبرگزاری‌ها، مطبوعات و هر رسانه‌ای واکنشی درخور نشان ندادند. دوستان رسانه‌های مختلف یا در بهت جوایز اهدا شده و کاندیدا نشدن برخی‌ها که جایزه گرفتن‌شان قطعی به نظر می‌رسید بودند که در این زمینه هیچ نگفتند یا رسالت خبری‌شان این‌قدر برای‌شان اهمیت داشت که ترجیح دادند بدون هیچ حرف و سخنی فقط مراسم اختتامیه را پوشش خبری بدهند و شاید صحبت را برای وقتی دیگر بگذارند. در چنین شرایطی برای اولین بار برنامه‌ی هفت تافته‌ی جدا بافته بود و برخلاف تمامی رسانه‌ها با دعوت از دو منتقد (کیوان کثیریان ـ محمود گبرلو) سی‌امین دوره‌ی جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم فجر را مورد بررسی قرار داد.
برنامه‌ی هفت که پس از اختتامیه جشنواره روی آنتن رفت، جشنواره را نقد کرد و البته برای اولین بار با ادبیات نقد که این اتفاق بسیار خوشایندی است در برنامه‌ای که همه را نسبت به نقد بدبین کرده؛ منتقدهای حاضر در برنامه در نهایت احترام به نظرات هیئت داوران و شورای انتخاب از کم لطفی‌ای که به برخی فیلم‌ها شده و از لطف بیش از حدی که به بعضی تله فیلم‌ها و آثار نازل برای حضور در بخش مسابقه شده صحبت کردند.
حضور اول بار کیوان کثیریان (عضو شورای مرکزی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران) در برنامه‌ی هفت یکی از بهترین‌های هفت را رقم زد. ایشان با احترام به نظرات هیئت انتخاب و داوران به تک‌تک فیلم‌ها و سلایقی که در حق‌شان کم‌لطفی شده اشاره کرد و خواستار این شد که به سلایق مختلف اجازه‌ی بیان داده شود تا سینمای متنوعی داشته باشیم و تنوع سینمای ایران را با حمایت نکردن از بین نبریم. او همچنین از وضعی که برای حمایت از فیلم‌ها وجود دارد خیلی صریح سخن گفت و اشاره کرد فیلم‌ها فقط در شرایطی خاص حمایت می‌شوند؛ وی در واکنش به بی‌توجهی نسبت به "برف روی کاج‌ها" (فیلم برگزیده‌ی تماشاگران) در جشنواره گفت: "این اتفاق خوبی نیست که بین انتخاب مردم و داوران تا این حد شکاف وجود داشته باشد." هرچند فریدون جیرانی و محمود گبرلو این مورد را ایراد ندانستند اما کثیریان با تائید این که الزامی مبنی بر هم‌رأی بودن متخصصین و مردم وجود ندارد گفت: در نهایت مردم بهترین قاضی‌اند و آن‌ها هستند که قضاوت می‌کنند. او همچنین از بازی خوب "مریلا زارعی" یاد کرد که از سوی داوران دیده نشد و اشاره‌ای تلویحی داشت به فیلم "بی‌خود و بی‌جهت" که صرفا برای نپذیرفتن اصلاحیه از داوری کنار گذاشته شده و مورد قضاوت قرار نگرفته است. او همچنین از انتخاب‌های خوب هیئت داوران در مورد فیلم "ضد گلوله" و "ملکه" سخن گفت و اضافه کرد که "روزهای زندگی" را ندیده است و باید آن را ببیند اما به گفته صاحب‌نظران کار خوبی است.
در مورد فیلم‌هایی هم که با موضوعات سیاسی ساخته می‌شوند تأکید کرد که باید اجازه بدهند هر فیلمساز دغدغه‌اش را بسازد و سفارش ندهند و اگر ابوالقاسم طالبی "قلاده‌های طلا" را می‌سازد فیلمسازی دیگری هم که در کنار او و نه در مقابل او، بلکه تنها با دیدگاه دیگری قرار دارد بتواند فیلمش را بسازد و سپس آثارشان نقد شود نه این که از همان ابتدا جلوی ساختنش گرفته شود و حمایت نشود.
او در بخشی از صحبت‌هایش به موفقیت‌های "جدایی نادر از سیمین" اشاره کرد که از همین جشنواره آغاز شده و حتی پیش از جشنواره‌ی برلین، در نتیجه مرعوب‌شدنی در کار نیست و پیش از آن که "جدایی..." در جشنواره‌های خارج از کشور تحسین شود در جشنواره‌ی فجر مورد تشویق قرار گرفت.
هفت یکشنبه شب برنامه‌ی بیش از حد با صراحتی را روی آنتن فرستاد که اگر این روند ادامه پیدا کند اتفاقات خوبی برای سینمای ایران خواهد افتاد، علاوه بر صراحتی که مدت‌ها بود در هفت جایش را به حاشیه داده بود صحبت‌های کیوان کثیریان التیامی بود برای کسانی که همچنان در بهت دیده نشدن آثارشان بودند و صد البته هواداران و دوست‌داران آن‌ها؛ حداقل حالا می شود دل خوش کرد به این که اگر هیئت داوران بنا به هر دلیلی کارهایی را که اصحاب رسانه و مردم دوست داشتند را نپسندیده، منتقدی صاحب نظر و با تجربه به عنوان نماینده‌ای شایسته از طرف اصحاب رسانه و منتقدین کارشان را تحسین کرد و با صراحت لهجه‌اش نشان داد آن‌هایی که باید هنرمندیِ هنرمندان جوان و مستعد را در این جشنواره می‌دیدند، دیدند...
ما پس از یک سال و خرده‌ای یک تشکر ویژه به هفت بدهکاریم برای آن که بر خلاف تمام رسانه‌ها به جای باز پخش خبرهای مرتبط با جوایز و اختتامیه جشنواره که بارها شنیده بودیم تریبونش را در اختیار منتقدی قرار داد تا بعد از مدت‌ها یادمان بیاورد می‌شود نقد کرد با ادبیاتی محترمانه، به دور از هتاکی، تمسخر و صد البته با صراحت و فارغ از سیاست‌های رسانه‌ای؛ مدتی بود که هفت برای‌مان نقد را منفور کرده بود؛ دیشب هفت شبِ خوبی را سپری کرد، ما سینما دوستان نیز.

1390.11.24

لینک مطلب


برچسب‌ها: سی‌امین جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم فجر, زمستان 1390, هفت, کیوان کثیریان